“Jedno se dijeli u dva” Alan Badju

“Jedno se dijeli u dva” Alan Badju

Danas, Lenjinovi politički radovi se potpuno razmatraju kroz kanonsku opoziciju između demokratije i totalitarne diktature. Istina je, međutim, da se ova debata već odigrala. Već su na isti način, na osnovu kategorije demokratije od 1918. nadalje, Zapadni socijaldemokrati vođeni od strane Karla Kauckog, pokušali da diskredituju ne samo boljševičku revoluciju, onako kako se odvijala, već i Lenjinovu političku misao kao takvu.

Ono što nama ovde još može biti zanimljivo, povrh svega, je Lenjinov teorijski odgovor na ovaj zvanični napad, koji je sadržan u određenom pamfletu koji je Kaucki štampao u Beču 1918. pod nazivom Diktatura proletarijata, i na koji je Lenjin odgovorio u svom slavnom tekstu, Proleterska revolucija i odmetnik Kaucki.

Kaucki, očekivano za samoproklamovanog sljedbenika predstavničkog i parlamentarnog političkog režima, usmjerava svu svoju pažnju na pitanje prava glasa. U svemu tome najznačajnije je to što Lenjin smatra upravo to za suštinu Kauckijevog odmetništva. Ne zbog toga što Lenjin smatra da je podržavanje prava glasa na nekin način teorijska greška. Naprotiv, Lenjin smatra da je može biti korisno, čak i potrebno, učestvovanje na izborima. On će ovaj stav ponoviti sa nasiljem, protiv apsolutnih protivnika parlamentarnog glasanja, u svom pamfletu o ljevičarstvu. Ono što Lenjin zamjera Kauckom je mnogo suptilnije i interesantnije. Da je Kaucki rekao: „Protivim se odluci ruskih Boljševika da negiraju pravo glasa reakcionarima i eksploatatorima“, on bi time zauzeo stav o onome što Lenjin zove suštinski rusko pitanje, a ne o pitanju diktature proletarijata uopšte. U tom smislu, svoj pamflet je mogao nasloviti Protiv Boljševika.  Politički, stvari bi bile jasne. Ali ovo nije ono što je Kaucki uradio. Kaucki je tvrdio da je govorio o pitanju diktature proletarijata uopšte, i o demokratiji uopšte. Uraditi ovo na tlu taktičke i lokalizovane odluke u Rusiji je suština „odmetništva“. Suština odmetništva je uvijek se zalagati sa strane taktičke okolnosti u svrhu ne pridržavanja principa; početi od sekundarne kontradikcije s ciljem da se iznese revizionistički sud na upravo onaj koncept politike koji ga definiše kao skup principa.

Da pogledamo detaljnije kako Lenjin nastavlja. Citiram:

Pozivajući se na pravo glasa, Kaucki se razotkrio kao polemički neprijatelj Boljševika, onaj koji pravi smeće od teorije. Jer teorija, tj. izučavanje generalne klase principa demokratije i diktature a ne samo onih konkretnih za jednu naciju, ne smije se baviti samo jednim pitanjem poput prava glasa, već opštim problemom: može li se očuvati demokratija za bogate i eskploatatore, u istorijskom periodu koji je obilježen svrgavanjem eksploatatora i zamjenom njihove Države sa Državom eksploatisanih? Onda, i tek onda, teoretičar može postaviti to pitanje.

Pravilno govoreći, teorija je ono što integriše u misao momenat pitanja. Momenat pitanja demokratije ni na koji način nije postavljen na osnovu lokalne i taktičke odluke, poput one o zabrani glasanja za bogate i eskploatatore, koja je u ovom slučaju odluka vezana za specifičnosti ruske revolucije. Nasuprot tome, ovaj momenat je postavljen na osnovu opštog principa pobjede: mi smo, kaže Lenjin, u momentu pobjedničkih revolucija, u momentu stvarnog svrgavanja eksploatatora. Nismo više u momentu Pariske komune, u momentu hrabrosti i krvavog poraza. Teoretičar je onaj ko prilazi pitanju demokratije, na primjer iz momenta tako određenog. Otpadnik je onaj ko ne uzima u obzir momenat. Onaj čija politička procjena zavisi od određene epizode.

Ovde se jasno vidi da je Lenjin politički mislilac koji otvara vijek. On je onaj koji stvara pobjedu i ono što je zaista stvarno u revolucionarnoj politici, u unutrašnji uslov teorije. Na ovaj način, Lenjin postavlja ono što će biti glavni politički subjektivitet vijeka, bar do njegove zadnje četvrtine.

Tako da vijek, od 1917. do kraja sedamdesetih, ni na koji način nije ono što liberali tvrde a to je vijek ideologije, zamišljenog ili utopije. Njegova subjektivna odlučnost je lenjinistička. Ona je strast za stvarnim, za onim što se neposredno može ostvariti, za ovde i sada.

Šta vijek ima da kaže za sebe? U svakom slučaju, to nije vijek obećanja, već vijek ostvarivanja. To je vijek djelovanja, efektivnog, apsolutne sadašnjosti, a ne vijek predznaka i onoga što će doći. Vijek se doživljava kao vijek pobjeda, nakon milenijuma pokušaja i neuspjeha. Kult uzaludnog i uzvišenog pokušaja, nosioca ideološkog porobljavanja, je od strane nosioca 20.og vijeka dodijeljen onima prije njih, nesretnom romantizmu 19.og vijeka. 20. vijek izjavljuje: nema više neuspjeha, vrijeme pobjeda je došlo! Ovaj pobjedonosni subjekat nadživljava sve vidljive poraze, jer on nije empirički, nego sadržajan. Pobjeda je transcendentalna tema koja komanduje samim porazom. „Revolucija“ je jedno od imena ove teme. Oktobarska revolucija 1917, i onda kineska i kubanska revolucija, kao i pobjede Alžiraca i Vijetnamaca u ratovima za nacionalno oslobođenje, svi ovi se računaju kao empirički dokaz teme, i doprinose porazu poraza, popravljajući masakre Juna ’48 ili Pariske komune.

Za Lenjina, način pobjede je teorijska i praktična lucidnost s obzirom na odlučni sukob, potpuni i konačni rat. Samo potpuni rat će dovesti do pobjede koja je zaista pobjedonosna. U ovom smislu, vijek je vijek rata. Ali ova izjava povezuje nekoliko ideja, od kojih se sve vrte oko pitanja o Dva, ili o antagonističkom cijepanju. Vijek je objavio da je njegov zakon Dva, antagonizam; u ovom smislu, kraj hladnog rata (Američki imperijalizam protiv socijalističkog kampa), zadnja potpuna figura Dvoga, isto tako signalizuje kraj vijeka.  Bez obzira na to, Dva može da ima tri oblika:

  1. Postoji centralni antagonizam, dva subjektiviteta organizovana na globalnom nivou u smrtnu borbu. Vijek je pozornica ove borbe.
  1. Postoji jednako nasilan antagonizam između dva načina mišljenja i razmatraja o antagonizmu. Ovo je sama suština sukoba između komunizma i fašizma. Za komuniste, planetarni sukob je u krajnjoj instanci sukob klasa. Za radikalne fašizme, to je sukob nacija i rasa. Ovde, Dva se dijeli u dva. Svjedoci smo uplitanja antagonistične teze na jednoj strani, i antagonističnih teza o antagonizam na drugoj. Ova druga podjela je suštinska, možda i više nego prva. Sve u svemu, bilo je više anti-fašista nego komunista, i karakteristično je da se Drugi svjetski rat borio s obzirom na ovu podjelu, a ne na bazi ujedinjenog koncepta antagonizama, što je samo dovelo do hladnog rata, osim na periferiji (ratovi u Koreji i Vijetnamu).
  1. Vijek je prizvan kao vijek proizvodnje, kroz rat, definitivnog ujedinjenja. Antagonizam se trebao prevazići pobjednom jednog kampa nad drugim. Stoga, može se reći da je u ovom smislu vijek Dvoga oslikan radikalnom željom za Jednim. Ono što imenuje artikulaciju antagonizama sa nasiljem Jednog je pobjeda, kao dokazivanje stvarnosti.

Treba objasniti da se ovde ne radi o dijalektičkoj shemi. Ništa nam ne dozvoljava da vidimo sintezu, vječno prevazilaženje kontradikcija. Nasuprot, sve vodi ka potiskivanju jednog od termina. Vijek je figura nedijalektičke zamjene Dvoga i Jednoga. Pitanje je ovde da se spozna dijalektička procjena vijeka. U pobjedonosnom rezultatu, je li pogon sam antagonizam ili želja za Jednim? Ovo je jedno od glavnih pitanja lenjinizma. Tiče se onoga što neko mora razumjeti u dijelektičkoj misli pod jedinstvom suprotnosti. Bez sumnje, to je pitanje na kojem su marljivo radili Mao i kineski komunisti.

Oko 1965. počinje u Kini, ono što lokalne novine koje su uvijek kreativne u označavanju sukoba, nazivaju velika klasna borba u polju filozofije. Ova borba stavlja na suprotne strane na jednoj strani one koji misle da je suština dijalektike sinteza kontradiktornih pojmova, a to je dato u formuli jedno se dijeli u dva, i, na drugoj strani, oni koji misle da je suština dijalektike sinteza kontradiktornih pojmova, a prava formula kao posljedica toga je dva se spajaju u jedno. Naočigled, sholastičko pitanje, suštinska istina. Jer ovo je zapravo pitanje identifikacije revolucionarnog subjekiviteta, i njegove sadržinske želje. To je želja za podjelom, za ratom, ili je želja za spajanjem, jedinstvom, mirom? U svakom slučaju, u Kini u to doba, oni koji su se držali maksime „jedno se dijeli u dva“ su bili ljevičari, a oni koji su zagovarali „dva se spajaju u jedno“ su desničari. Zašto?

U maksimi sinteze (dva se spajaju u jedno) koja se uzima kao subjektivna formula, kao želja za Jednim, je desničarska, jer je po mišlju kineskih revolucionara, ona prerana. Subjekt ove maksime je da Dva mora otići do kraja, jer još ne poznaje šta integralno znači kraj klasnog rata. Slijedi da Jedan, čiju želju nosi, još ne može ni da se zamisli, što znači da pod krinkom sinteze, ova želja poziva za starim Jednim. Ovakvo tumačenje dijalektike podrazumijeva restauraciju. Da se ne bi postalo konzervativcem, i da bi se bilo revolucionarom u današnjici, mora se željeti podjela. Pitanje novine odmah postaje pitanje kreativnog dijeljenja u jedinstvu situacije.

U Kini, Kulturna revolucija stavlja na suprotne strane, posebno u godinama ’66 i ’67, i u sred nezamislivog bijesa i zbunjenosti, partizane ove dvije verzije dijalektičke sheme. Postoje oni na strani Maoa, koji su u to doba manjina u partiji, koji misle da država ne smije da bude policijska, i ne smije biti takvog kraja masovnoj politici, već nasuprot, ona mora podržavati izlive politike, pod znakom marša za pravi komunizam. Postoje i oni, iza Liua Šaočija i posebno Denga Sjaopinga, koji misle da je ekonomsko vođenje zapravo glavni aspekt stvari, i da je mobilizacija naroda više opaka nego potrebna. Obrazovana omladina će biti ona koja će voditi maoističku liniju. Članovi partije i dio intelektualaca će se zauzeti za manje ili više očitu poziciju. Farmeri će pažljivo kupovati vrijeme. Radnici, odlučujuća snaga, će biti podijeljeni između dva suprotna kampa, da na kraju između ’67 i ’68, biće potrebno da vojska interveniše, da državu ne bi odnijela politička poplava. Tu počinje dug period ekstremno nasilnih i komplikovanih birokratskih sukoba, ne bez određenog broja narodnih izliva, pa sve do smrti Maoa (1976), nakon čega je brzo uslijedio termidorski puč koji je doveo Denga na poziciju moći.

Ovaj politički uragan je, kao i njegovi ulozi, neobičan i u isto vrijeme opskuran, da se još uvijek iz njega izvlače lekcije za buduću politiku emancipacije, uprkos tome što je dao inspiraciju za francuski maoizam između 1966 i 1975, i jedinu inovativnu i dosljednu politiku struju nakon maja ’68. U svakom slučaju, bez sumnje je da Kulturna Revolucija predstavlja  kraj čitave epohe, čiji centralni objekat je Partija, a čiji politički koncept je onaj proletarijata.

Danas, Lenjinovi politički radovi se potpuno razmatraju kroz kanonsku opoziciju između demokratije i totalitarne diktature. Istina je, međutim, da se ova debata već odigrala. Već su na isti način, na osnovu kategorije demokratije od 1918. nadalje, Zapadni socijaldemokrati vođeni od strane Karla Kauckog, pokušali da diskredituju ne samo boljševičku revoluciju, onako kako se odvijala, već i Lenjinovu političku misao kao takvu.

Ono što nama ovde još može biti zanimljivo, povrh svega, je Lenjinov teorijski odgovor na ovaj zvanični napad, koji je sadržan u određenom pamfletu koji je Kaucki štampao u Beču 1918. pod nazivom Diktatura proletarijata, i na koji je Lenjin odgovorio u svom slavnom tekstu, Proleterska revolucija i odmetnik Kaucki.

Kaucki, očekivano za samoproklamovanog sljedbenika predstavničkog i parlamentarnog političkog režima, usmjerava svu svoju pažnju na pitanje prava glasa. U svemu tome najznačajnije je to što Lenjin smatra upravo to za suštinu Kauckijevog odmetništva. Ne zbog toga što Lenjin smatra da je podržavanje prava glasa na nekin način teorijska greška. Naprotiv, Lenjin smatra da je može biti korisno, čak i potrebno, učestvovanje na izborima. On će ovaj stav ponoviti sa nasiljem, protiv apsolutnih protivnika parlamentarnog glasanja, u svom pamfletu o ljevičarstvu. Ono što Lenjin zamjera Kauckom je mnogo suptilnije i interesantnije. Da je Kaucki rekao: „Protivim se odluci ruskih Boljševika da negiraju pravo glasa reakcionarima i eksploatatorima“, on bi time zauzeo stav o onome što Lenjin zove suštinski rusko pitanje, a ne o pitanju diktature proletarijata uopšte. U tom smislu, svoj pamflet je mogao nasloviti Protiv Boljševika.  Politički, stvari bi bile jasne. Ali ovo nije ono što je Kaucki uradio. Kaucki je tvrdio da je govorio o pitanju diktature proletarijata uopšte, i o demokratiji uopšte. Uraditi ovo na tlu taktičke i lokalizovane odluke u Rusiji je suština „odmetništva“. Suština odmetništva je uvijek se zalagati sa strane taktičke okolnosti u svrhu ne pridržavanja principa; početi od sekundarne kontradikcije s ciljem da se iznese revizionistički sud na upravo onaj koncept politike koji ga definiše kao skup principa.

Da pogledamo detaljnije kako Lenjin nastavlja. Citiram:

Pozivajući se na pravo glasa, Kaucki se razotkrio kao polemički neprijatelj Boljševika, onaj koji pravi smeće od teorije. Jer teorija, tj. izučavanje generalne klase principa demokratije i diktature a ne samo onih konkretnih za jednu naciju, ne smije se baviti samo jednim pitanjem poput prava glasa, već opštim problemom: može li se očuvati demokratija za bogate i eskploatatore, u istorijskom periodu koji je obilježen svrgavanjem eksploatatora i zamjenom njihove Države sa Državom eksploatisanih? Onda, i tek onda, teoretičar može postaviti to pitanje.

Pravilno govoreći, teorija je ono što integriše u misao momenat pitanja. Momenat pitanja demokratije ni na koji način nije postavljen na osnovu lokalne i taktičke odluke, poput one o zabrani glasanja za bogate i eskploatatore, koja je u ovom slučaju odluka vezana za specifičnosti ruske revolucije. Nasuprot tome, ovaj momenat je postavljen na osnovu opštog principa pobjede: mi smo, kaže Lenjin, u momentu pobjedničkih revolucija, u momentu stvarnog svrgavanja eksploatatora. Nismo više u momentu Pariske komune, u momentu hrabrosti i krvavog poraza. Teoretičar je onaj ko prilazi pitanju demokratije, na primjer iz momenta tako određenog. Otpadnik je onaj ko ne uzima u obzir momenat. Onaj čija politička procjena zavisi od određene epizode.

Ovde se jasno vidi da je Lenjin politički mislilac koji otvara vijek. On je onaj koji stvara pobjedu i ono što je zaista stvarno u revolucionarnoj politici, u unutrašnji uslov teorije. Na ovaj način, Lenjin postavlja ono što će biti glavni politički subjektivitet vijeka, bar do njegove zadnje četvrtine.

Tako da vijek, od 1917. do kraja sedamdesetih, ni na koji način nije ono što liberali tvrde a to je vijek ideologije, zamišljenog ili utopije. Njegova subjektivna odlučnost je lenjinistička. Ona je strast za stvarnim, za onim što se neposredno može ostvariti, za ovde i sada.

Šta vijek ima da kaže za sebe? U svakom slučaju, to nije vijek obećanja, već vijek ostvarivanja. To je vijek djelovanja, efektivnog, apsolutne sadašnjosti, a ne vijek predznaka i onoga što će doći. Vijek se doživljava kao vijek pobjeda, nakon milenijuma pokušaja i neuspjeha. Kult uzaludnog i uzvišenog pokušaja, nosioca ideološkog porobljavanja, je od strane nosioca 20.og vijeka dodijeljen onima prije njih, nesretnom romantizmu 19.og vijeka. 20. vijek izjavljuje: nema više neuspjeha, vrijeme pobjeda je došlo! Ovaj pobjedonosni subjekat nadživljava sve vidljive poraze, jer on nije empirički, nego sadržajan. Pobjeda je transcendentalna tema koja komanduje samim porazom. „Revolucija“ je jedno od imena ove teme. Oktobarska revolucija 1917, i onda kineska i kubanska revolucija, kao i pobjede Alžiraca i Vijetnamaca u ratovima za nacionalno oslobođenje, svi ovi se računaju kao empirički dokaz teme, i doprinose porazu poraza, popravljajući masakre Juna ’48 ili Pariske komune.

Za Lenjina, način pobjede je teorijska i praktična lucidnost s obzirom na odlučni sukob, potpuni i konačni rat. Samo potpuni rat će dovesti do pobjede koja je zaista pobjedonosna. U ovom smislu, vijek je vijek rata. Ali ova izjava povezuje nekoliko ideja, od kojih se sve vrte oko pitanja o Dva, ili o antagonističkom cijepanju. Vijek je objavio da je njegov zakon Dva, antagonizam; u ovom smislu, kraj hladnog rata (Američki imperijalizam protiv socijalističkog kampa), zadnja potpuna figura Dvoga, isto tako signalizuje kraj vijeka.  Bez obzira na to, Dva može da ima tri oblika:

  1. Postoji centralni antagonizam, dva subjektiviteta organizovana na globalnom nivou u smrtnu borbu. Vijek je pozornica ove borbe.
  1. Postoji jednako nasilan antagonizam između dva načina mišljenja i razmatraja o antagonizmu. Ovo je sama suština sukoba između komunizma i fašizma. Za komuniste, planetarni sukob je u krajnjoj instanci sukob klasa. Za radikalne fašizme, to je sukob nacija i rasa. Ovde, Dva se dijeli u dva. Svjedoci smo uplitanja antagonistične teze na jednoj strani, i antagonističnih teza o antagonizam na drugoj. Ova druga podjela je suštinska, možda i više nego prva. Sve u svemu, bilo je više anti-fašista nego komunista, i karakteristično je da se Drugi svjetski rat borio s obzirom na ovu podjelu, a ne na bazi ujedinjenog koncepta antagonizama, što je samo dovelo do hladnog rata, osim na periferiji (ratovi u Koreji i Vijetnamu).
  1. Vijek je prizvan kao vijek proizvodnje, kroz rat, definitivnog ujedinjenja. Antagonizam se trebao prevazići pobjednom jednog kampa nad drugim. Stoga, može se reći da je u ovom smislu vijek Dvoga oslikan radikalnom željom za Jednim. Ono što imenuje artikulaciju antagonizama sa nasiljem Jednog je pobjeda, kao dokazivanje stvarnosti.

Treba objasniti da se ovde ne radi o dijalektičkoj shemi. Ništa nam ne dozvoljava da vidimo sintezu, vječno prevazilaženje kontradikcija. Nasuprot, sve vodi ka potiskivanju jednog od termina. Vijek je figura nedijalektičke zamjene Dvoga i Jednoga. Pitanje je ovde da se spozna dijalektička procjena vijeka. U pobjedonosnom rezultatu, je li pogon sam antagonizam ili želja za Jednim? Ovo je jedno od glavnih pitanja lenjinizma. Tiče se onoga što neko mora razumjeti u dijelektičkoj misli pod jedinstvom suprotnosti. Bez sumnje, to je pitanje na kojem su marljivo radili Mao i kineski komunisti.

Oko 1965. počinje u Kini, ono što lokalne novine koje su uvijek kreativne u označavanju sukoba, nazivaju velika klasna borba u polju filozofije. Ova borba stavlja na suprotne strane na jednoj strani one koji misle da je suština dijalektike sinteza kontradiktornih pojmova, a to je dato u formuli jedno se dijeli u dva, i, na drugoj strani, oni koji misle da je suština dijalektike sinteza kontradiktornih pojmova, a prava formula kao posljedica toga je dva se spajaju u jedno. Naočigled, sholastičko pitanje, suštinska istina. Jer ovo je zapravo pitanje identifikacije revolucionarnog subjekiviteta, i njegove sadržinske želje. To je želja za podjelom, za ratom, ili je želja za spajanjem, jedinstvom, mirom? U svakom slučaju, u Kini u to doba, oni koji su se držali maksime „jedno se dijeli u dva“ su bili ljevičari, a oni koji su zagovarali „dva se spajaju u jedno“ su desničari. Zašto?

U maksimi sinteze (dva se spajaju u jedno) koja se uzima kao subjektivna formula, kao želja za Jednim, je desničarska, jer je po mišlju kineskih revolucionara, ona prerana. Subjekt ove maksime je da Dva mora otići do kraja, jer još ne poznaje šta integralno znači kraj klasnog rata. Slijedi da Jedan, čiju želju nosi, još ne može ni da se zamisli, što znači da pod krinkom sinteze, ova želja poziva za starim Jednim. Ovakvo tumačenje dijalektike podrazumijeva restauraciju. Da se ne bi postalo konzervativcem, i da bi se bilo revolucionarom u današnjici, mora se željeti podjela. Pitanje novine odmah postaje pitanje kreativnog dijeljenja u jedinstvu situacije.

U Kini, Kulturna revolucija stavlja na suprotne strane, posebno u godinama ’66 i ’67, i u sred nezamislivog bijesa i zbunjenosti, partizane ove dvije verzije dijalektičke sheme. Postoje oni na strani Maoa, koji su u to doba manjina u partiji, koji misle da država ne smije da bude policijska, i ne smije biti takvog kraja masovnoj politici, već nasuprot, ona mora podržavati izlive politike, pod znakom marša za pravi komunizam. Postoje i oni, iza Liua Šaočija i posebno Denga Sjaopinga, koji misle da je ekonomsko vođenje zapravo glavni aspekt stvari, i da je mobilizacija naroda više opaka nego potrebna. Obrazovana omladina će biti ona koja će voditi maoističku liniju. Članovi partije i dio intelektualaca će se zauzeti za manje ili više očitu poziciju. Farmeri će pažljivo kupovati vrijeme. Radnici, odlučujuća snaga, će biti podijeljeni između dva suprotna kampa, da na kraju između ’67 i ’68, biće potrebno da vojska interveniše, da državu ne bi odnijela politička poplava. Tu počinje dug period ekstremno nasilnih i komplikovanih birokratskih sukoba, ne bez određenog broja narodnih izliva, pa sve do smrti Maoa (1976), nakon čega je brzo uslijedio termidorski puč koji je doveo Denga na poziciju moći.

Ovaj politički uragan je, kao i njegovi ulozi, neobičan i u isto vrijeme opskuran, da se još uvijek iz njega izvlače lekcije za buduću politiku emancipacije, uprkos tome što je dao inspiraciju za francuski maoizam između 1966 i 1975, i jedinu inovativnu i dosljednu politiku struju nakon maja ’68. U svakom slučaju, bez sumnje je da Kulturna Revolucija predstavlja  kraj čitave epohe, čiji centralni objekat je Partija, a čiji politički koncept je onaj proletarijata.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s